میل خسرو گرد؛ تاریخچه + راه های دسترسی

میل خسرو گرد در منطقه نیمه بارانی مشرف به دشت کویر بر روی رسوبات رس و شنی مربوط به دوران سوم زمین شناسی قرار گرفته است. میل خسرو گرد، نشانه ای از محبت و دوستی مردمان کویر است که عاشقانه به زندگی در این کویر پرداخته اند.

ساکنین این منطقه در زمان های گذشته، شب ها با روشن کردن مشعلی بر بلندای این میل، کاروانیان را به سوی خود فرا می خواندند تا میزبان مسافران خسته از راه باشند.

علاوه بر روشن کردن مشعل بر بالای مناره، آب انبار و حوض انبار های کنار جاده نیز کاروانیان را به سوی میل هدایت می کرده است. برای رفتن به شهر سبزوار و بازدید از این منطقه می توانید به صورت آنلاین و حضوری، بلیط قطار سبزوار را تهیه کنید.

تاریخچه میل خسرو گرد

قدمت میل خسرو گرد مربوط به قرن ششم هجری قمری می باشد. میل خسرو گرد در طی قرن های گذشته مرمت گردیده و به دستور ناصر الدین شاه قاجار به عایق بندی بام سکو و پایه میل بنا شده است. این اثر در تاریخ ۱۵ دی ۱۳۱۰ با شماره ثبت ۷۷ به ‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید.

ابتدا تصور می شد که این مناره تنها باقی مانده مسجد جامع بزرگ خسرو گرد است اما کاوش های باستان شناسی اخیر در کنار برخی شواهد نشان می دهد که این مناره هیچ ارتباطی به مسجد جامع بزرگ خسرو گرد نداشته و کاربری آن به عنوان میل راهنمای مسافران بوده است.

نقشه و معرفی بخش های مختلف میل خسرو گرد

میل خسرو گرد میلی آجری است که با استفاده از آجر، آجر تراش، چوب و ملات گل با مخلوط شیره آهک و ماسه بادی و خاک رس ساخته شده است. این میل دارای چهار بخش اصلی پایه، ساقه، بدنه و راس می باشد. ارتفاع کل این میل از روی زمین محل بنا تا بالا ترین نقطه ۳۲/۱۰ متر است.

پایه این میل دارای پلان مربعی است که در گوشه های آن پخ هایی به عرض ۲ متر اجرا شده که محل ورودی ۴ حجره در این بخش می باشد. ارتفاع بخش پایه ۲.۲۵ متر و عرض هر ضلع آن در پایین ۱۵.۹۵ متر و در بالا ۱۵.۵۵ متر است. به منظور امکان دسترسی به بدنه میل در دو ضلع شرقی و غربی دو ردیف پله قرار دارد. هر یک از این ردیف پله ها دارای ۶ پله می باشند که طول هر کف پله و ارتفاع آن بجز پله اول ۳۵ سانتی متر و ارتفاع پله اول ۶۵ سانتی متر و عرض کف پله آن همان ۳۵ سانتی متر است.

در دور تا دور بالای بخش پایه یک نیم پله به ارتفاع ۸ سانتی متر و عرض ۵۵ سانتی متر جهت جلوگیری از ریزش آب به دیوار ها اجرا شده است. نمای بخش پایه با استفاده از آجر های ۲۵×۲۵ ایجاد شده که تنها در دو جهت افقی و عمودی قرارگرفته اند.

روی بخش پایه با استفاده از آجر های جدید در دوره های مرمت اخیر پوشش داده شده است که ابعاد آن با آجرهای استفاده شده در نمای پایه متفاوت است. شما می توانید با مراجعه به سایت مستر بلیط، تمام بلیط های مورد نظرتان را با قیمت مناسب تهیه کنید و از نزدیک این همه قدمت و زیبایی را تماشا کنید.

ساقه میل در واقع بخشی است که بر روی سکوی پایه قرارگرفته و بدنه اصلی میل بر روی آن ساخته شده است. به علاوه درب دسترسی به بدنه میل نیز در ضلع غربی بخش ساقه قرار دارد. شکل این بخش تقربیا مکعبی است که طول هر ضلع آن در محل اتصال به پایه ۴۹۵ سانتی متر و در محل اتصال به بدنه ۴۲۵ سانتی متر می باشد. ارتفاع ساقه میل از روی سکوی پایه ۲۸۰ سانتی متر است.

ساقه میل به شکل استوانه می باشد و هر چه از سطح قاعده این ساقه به راس میل می رود از قطر ساقه کم می شود. این ساقه به ۱۱ قسمت غیر مساوی تقسیم شده است. آجر کاری روی پایه به صورت خفته است و بعد از آن یک باند آجر تراش به شکل نیم بیضی و نیم دایره که این اشکال بر روی یک دیگر بیضی کامل، دایره کامل و لوزی را تشکیل داده اند. ارتفاع این قسمت ساقه نسبت به قسمت بالاتر خود کم است.

بدنه اصلی ترین بخش میل را تشکیل می دهد. شکل بدنه به صورت استوانه ای است که از پایین به بالا قطر آن کم می شود و مخروطی شکل است. ارتفاع کلی این بخش بیش از ۲۵ متر است که حدود ۸۰ درصد ارتفاع کلی میل را شامل می شود.

قطر خارجی بدنه در پایین ترین نقطه ۴۹۵ سانتی متر و در بالا ترین نقطه و در زیر بخش راس حدود ۲۶۰ سانتی متر می باشد. قطر داخلی بدنه در پایین ۲۸۵ سانتی متر و در زیر بخش راس ۱۵۰ سانتی متر است.

با توجه به اختلاف قطر های داخلی و خارجی بدنه می توان گفت که ضخامت دیوار در پایین حدود ۱۰۵ سانتی متر و در بالا ۵۵ سانتی متر هستند. بدنه میل از دو بخش اصلی دیوار های خارجی و ستون میانی تشکیل شده و پله های گردانی که در بدنه میل ساخته شده اند بر دو این بخش تکیه دارند.

بدنه دارای ۸۳ پله است که عرض بزرگ ترین آن ها که در پایین قرارداد ۹۵ سانتی متر است. جهت امکان دید در بدنه ۱۰ عدد نورگیر در تعبیه شده است که با انتقال نور به داخل میل روشنایی لازم را برای امکان بالارفتن از میل فراهم کرده اند.

رأس، بالا ترین نقطه میل را تشکیل داده و بر روی یک نعلبکی قرارگرفته است. شکل استوانه ای کامل این بخش نشان می دهد که چیزی از ارتفاع میل کم نشده است و نظریه برخی که معتقدند میل بلندتر از اندازه کنونی بوده است، چندان صحیح به نظر نمی رسد. قطر خارجی رأس در بالا ترین نقطه ۲۸۰ سانتی متر است که حدود ۱۳ نفر به راحتی می توانند بر روی بخش رأس گرداگرد یک دیگر بنشینند.

شرایط بازدید

برای بازدید از میل خسرو گرد ابتدا باید به شهر خراسان رضوی بروید و پس از آن در ورودی این شهر میل خسرو گرد را می توانید به راحتی ببینید.

راه های دسترسی به میل خسرو گرد

مناره خسرو گرد در استان خراسان رضوی، ۱۰ کیلومتری غرب شهر سبزوار، روستای خسرو جرد قرار دارد و افراد علاقه مند به گردشگری و بازدید از این جاذبه تاریخی می توانند با هر گونه وسیله نقلیه ای از جمله؛ قطار، هواپیما، اتوبوس و وسیله نقلیه شخصی به دیدن میل خسرو گرد بروند. ممنون از این که در این بخش از مجله مستر بلیط تا انتها ما را همراهی کردید.