راهنمای سفر به زابل

سفر به زابل یک فرصت عالی برای آشنایی با یکی از تاریخی‌ترین و اصیل‌ترین شهرهای شرق ایران است.  این شهر که در شمال استان سیستان و بلوچستان قرار دارد، با پیشینه‌ای کهن، طبیعت خاص و فرهنگ غنی، مقصدی متفاوت برای گردشگران به شمار می‌آید. 

زابل به‌عنوان زادگاه پهلوانان اساطیری شاهنامه مانند رستم، زال و سام، جایگاه ویژه‌ای در تاریخ و ادبیات ایران دارد و جاذبه‌هایی مانند شهر سوخته، قلعه سه‌کوهه و تالاب هامون، آن را به گنجینه‌ای از تاریخ و طبیعت تبدیل کرده‌اند. 

بهترین زمان برای سفر به زابل فصل‌های پاییز و زمستان است، در این بازه‌های زمانی آب‌وهوای شهر معتدل‌ و شرایط برای بازدید از دیدنی‌ها مناسب‌تر است.

در این راهنمای سفر از مجله مستربلیط، همه اطلاعات موردنیاز برای برنامه‌ریزی سفر به زابل از جمله معرفی جاذبه‌ها و مراکز خرید، غذاهای محلی مانند کشک زرد زابلی، هتل‌های باکیفیت، رستوران‌ها و روش‌های دسترسی به این شهر بررسی شده است تا بتوانید سفری خاطره‌انگیز را تجربه کنید.

معرفی شهر زابل 

زابل یکی از شهرهای تاریخی و مهم استان سیستان و بلوچستان است که در منطقه سیستان و در نزدیکی مرز ایران و افغانستان قرار دارد. این شهر با پیشینه‌ای کهن و نقش برجسته در تاریخ و اسطوره‌های ایران، به‌عنوان زادگاه پهلوانان شاهنامه مانند رستم، زال و سام شناخته می‌شود و از همین جهت جایگاه ویژه‌ای در فرهنگ و ادبیات ایرانی دارد.

زابل حال‌وهوایی بومی و اصیل دارد و فرهنگ محلی، پوشش سنتی، صنایع دستی و مهمان‌نوازی مردم آن، تجربه‌ای متفاوت را برای شما رقم می‌زند. شهر زابل به دلیل آب‌وهوای گرم و خشک و بیابانی، تابستان‌های بسیار گرم و زمستان‌های معتدل دارد، به همین دلیل بهترین زمان برای سفر به زابل فصل‌های پاییز و زمستان است.

از مهم‌ترین جاذبه‌های این شهر می‌توان به شهر سوخته، کوه خواجه، قلعه سه‌کوهه و تالاب هامون اشاره کرد. این جاذبه‌ها ترکیبی از تاریخ چند هزار ساله و طبیعت خاص منطقه سیستان را به شما نمایش می‌دهند.

موقعیت جغرافیایی زابل 

شهر زابل در شمال شرقی استان سیستان و بلوچستان و در منطقه سیستان قرار دارد و از شمال به شهرستان نیمروز، از شرق به شهرستان هیرمند، از جنوب به شهرستان‌های هامون و زهک و از غرب به شهرستان هامون محدود می‌شود. 

این شهر در فاصله حدود ۲۰۵ کیلومتری شمال شرق زاهدان (مرکز استان) و حدود ۱۵۴۸ کیلومتری تهران قرار دارد و ارتفاع آن از سطح دریا حدود ۴۸۰ متر است. همچنین قرارگیری زابل در دشت سیستان و نزدیکی به تالاب هامون، موقعیت طبیعی و جغرافیایی خاصی به این شهر بخشیده و آن را به یکی از مهم‌ترین مراکز سکونتی و تاریخی شرق ایران تبدیل کرده است.

جاهای دیدنی زابل

زابل با پیشینه تاریخی چندهزار ساله و طبیعت خاص منطقه سیستان، جاذبه‌های تاریخی، مذهبی و طبیعی متنوعی دارد که در جدول زیر می‌توانید مهم‌ترین آنها را در یک نگاه مشاهده کنید.

شهر سوخته

شهر سوخته یکی از مهم‌ترین محوطه‌های باستانی ایران و جهان است که قدمت آن به حدود ۵۰۰۰ سال پیش می‌رسد. این شهر باستانی به دلیل معماری پیشرفته، سیستم فاضلاب و آبرسانی و آثار کشف‌ شده، شهرت جهانی دارد. بازدید از شهر سوخته که در ۵۶ کیلومتری زابل قرار دارد، سفری جذاب به اعماق تاریخ تمدن بشر به شمار می‌آید.

قلعه رستم

قلعه رستم از جمله بزرگ‌ترین قلعه‌های تاریخی منطقه سیستان است که در نزدیکی روستای ده شیخ قرار دارد. این قلعه دارای برج‌ها، حصارها و اتاق‌های متعدد است و چشم‌انداز زیبایی از دشت سیستان را به شما ارائه می‌دهد. جالب است بدانید که بسیاری این قلعه را با داستان‌های اساطیری شاهنامه و شخصیت رستم پیوند می‌دهند.

قلعه چهل دختران

قلعه چهل دختران در دامنه کوه خواجه ساخته شده است و از مهم‌ترین آثار تاریخی زابل به شمار می‌آید. این قلعه با معماری خاص خود، یادگاری از دوران کهن منطقه سیستان است و برای علاقه‌مندان به تاریخ و معماری جذابیت زیادی دارد. علت نامگذاری چهل دختر بر روی این قلعه، به‌خاطر داستان جالبی است که قرن‌ها در میان مردم می‌چرخد.

به نقل از مردم گذشته زابل، در این مکان چهل دختر دوشیزه زندگی میکردند که صدای قهقهه بلند آنان در تمام محوطه می‌پیچید تا زمانی که جادوگری با طلسم خود آنها را کشت و ثروت این چهل دختر را در خاک سیستان مدفون کرد. 

قلعه سام

قلعه سام یکی دیگر از قلعه‌های مهم و شناخته‌شده باستانی زابل است که قدمت آن به دوره هخامنشی، اشکانی و ساسانی می‌رسد. این قلعه مستطیل‌شکل با دیوارهای خشتی بزرگ و برج‌های متعدد ساخته شده و از مهم‌ترین آثار تاریخی منطقه سیستان هم به‌حساب می‌آید. با اینکه بخش‌هایی از قلعه تخریب شده، اما هنوز هم عظمت گذشته را به‌خوبی نشان می‌دهد.

زیارتگاه بی‌بی‌دوست

زیارتگاه بی‌ بی‌ دوست در مسیر جاده زابل به هیرمند قرار دارد. مردم محلی اعتقاد زیادی به این زیارتگاه دارند و آن را متعلق به یکی از سادات می‌دانند. این مکان فضایی آرام و معنوی دارد و بسیاری از گردشگران برای تجربه حال‌وهوای مذهبی منطقه از آن بازدید می‌کنند.

تالاب هامون

تالاب هامون یکی از بزرگ‌ترین تالاب‌های ایران و از ذخیره‌گاه‌های زیست‌ کره جهان است. این تالاب از چند دریاچه کوچک تشکیل می‌شود و در زمان پرآبی به یک دریاچه بزرگ تبدیل می‌شود. هامون نقش مهمی در اکوسیستم منطقه دارد و چشم‌انداز طبیعی زیبایی برای گردشگران فراهم می‌کند.

رود هیرمند

رود هیرمند از جمله طولانی‌ترین رودخانه‌های منطقه است که از افغانستان سرچشمه می‌گیرد و به تالاب هامون می‌ریزد. این رود نقش بسیار مهمی در کشاورزی و زندگی مردم سیستان دارد و بهترین زمان بازدید از آن، فصل‌های بهار و پاییز است. همچنین مسیرهای اطراف رودخانه برای طبیعت‌گردی بسیار مناسب هستند.

دریاچه‌های چاه نیمه

دریاچه‌های چاه نیمه مجموعه‌ای از مخازن بزرگ آب در نزدیکی زابل هستند که برای ذخیره آب و تامین آب شرب و کشاورزی استفاده می‌شوند. در اطراف این دریاچه‌ها پارک جنگلی و باغ وحش هم وجود دارد که همین امر آن را به یکی از تفریحگاه‌های مهم جنوب شرق ایران تبدیل کرده است.

جنگل شیله

جنگل شیله یک منطقه حفاظت‌شده در جنوب تالاب هامون است که با وجود اقلیم گرم و خشک، زیستگاه گونه‌های مختلف جانوری به شمار می‌آید. این منطقه برای علاقه‌مندان به طبیعت‌گردی و مشاهده حیات وحش بسیار جذاب است، اما باید با رعایت اصول حفاظت محیط زیست از آن بازدید کرد.

بازار و مراکز خرید زابل

خرید در زابل ترکیبی از بازارهای سنتی با حال‌وهوای بومی و مراکز خرید مدرن را به شما ارائه می‌دهد. در این شهر می‌توانید هم صنایع‌دستی و ادویه‌های محلی بخرید و هم پوشاک و لوازم مدرن تهیه کنید.

بازار قدیم زابل با بیش از ۱۵۰ سال قدمت، بهترین مکان برای آشنایی با فرهنگ مردم محلی و خرید صنایع‌دستی و ادویه‌های خاص سیستان است. اگر به دنبال خرید پوشاک و کالاهای مدرن هستید، مجتمع میلاد و پاساژ مهتاب گزینه‌های مناسبی هستند. همچنین جمعه بازار زابل هم با قیمت‌های اقتصادی و تنوع کالای بالا، برای خرید محصولات و سوغات محلی بسیار جذاب است.

غذا و رستوران‌های معروف زابل

راهنمای سفر به زابل بدون امتحان کردن غذاهای محلی سیستان کامل نیست. غذاهای این منطقه اغلب ساده، مقوی و با طعم ادویه‌های خاص محلی تهیه می‌شوند. 

غذاهای معروف زابل

در جدول زیر می‌تواتنید بهترین غذاهای محلی زابل را به همراه ترکیبات و طعم آن‌ها مشاهده کنید. 

در سفر به زابل حتما غذاهای محلی از جمله تباهگ، تنورچه، اوجیزک و لپه ترش را امتحان کنید تا با ذائقه مردمان این سرزمین آشنا شوید. همچنین اگر عاشق غذاهای دریایی هستید، لنجو می‌توانید تجربه‌ای متفاوت و خاص از آشپزی سیستانی را به شما بدهد.

رستوران‌های معروف زابل

اگر به‌دنبال تجربه غذای محلی هستید، رستوران شامعده و ضیافت گزینه‌های مناسبی به شمار می‌آیند، اما اگر می‌خواهید غذاهای ایرانی، بین‌المللی و فست‌فود را امتحان کنید، رستوران‌های هتل آرام، لاله نیمروز و ساندویچ تاتلی از نظر کیفیت و تنوع منو انتخاب مطمئنی به‌حساب می‌آیند.

هتل‌های زابل

در سفر به زابل، محل اقامت نقش مهمی در راحتی سفر و مدیریت هزینه‌های شما ایجاد می‌کند. جدول زیر لیستی از هتل‌ها، مهمان‌پذیرها و اقامتگاه‌های بوم‌گردی زابل را نشان می‌دهد. برای مشاهده لیست کامل، می‌توانید به صفحه هتل‌ های زابل مراجعه کنید.

اگر دسترسی سریع به مراکز شهری و بازار برایتان مهم است، هتل آرام گزینه‌ای مناسب و اقتصادی به شمار می‌آید. هتل هامون هم به دلیل نوساز بودن و سیستم سرمایشی قوی، برای سفرهای تابستانی انتخاب بهتری است.

درصورتیکه به‌دنبال اقامت ارزان هستید، مهمان‌پذیر امین و حجت گزینه‌های مقرون‌به‌صرفه‌ای هستند، اما اگر تجربه اقامت سنتی و محلی برایتان جذاب‌تر است، اقامتگاه‌های بوم‌گردی بَپور و کیانسه ادیمی گزینه بسیار مناسبی هستند.

سوغاتی‌های زابل

راهنمای سفر به زابل بدون خرید سوغاتی کامل نمی‌شود. این شهر خوراکی‌ها و صنایع دستی خاصی دارد که در بسیاری از شهرهای ایران کمتر دیده می‌شود. در جدول زیر می‌توانید بهترین سوغاتی‌های زابل را مشاهده کنید:

اگر به‌دنبال یک سوغاتی خاص هستید، سوزن‌دوزی و حصیربافی بهترین گزینه هستند، زیرا حمل آسانی دارند و همیشه شما را یاد سفر به زابل می‌اندازند. ادویه آچار و کشک محلی هم از محبوب‌ترین خوراکی‌های منطقه محسوب می‌شوند و خراب نمی‌شوند. همچنین اگر به دنبال یادگاری اصیل فرهنگی هستید، قالیچه‌های سیستانی و زیورآلات سنتی انتخاب‌های ارزشمندی هستند.

بهترین راه برای سفر به زابل

انتخاب روش سفر به زابل، تحت‌تاثیر زمان، بودجه و اولویت راحتی شما قرار می‌گیرد. در ادامه چهار روش اصلی سفر به زابل را با بررسی هزینه و شرایط مسیر معرفی می‌کنیم.

سفر با ماشین شخصی

سفر با خودروی شخصی آزادی عمل بالایی به شما می‌دهد و در شهر هم برای رفت‌وآمد نیاز به تاکسی ندارید. مسیر تهران تا زابل حدود ۱۵۰۰ کیلومتر است و بسته به مسیر انتخابی (از مشهد یا زاهدان) بین ۱۸ تا ۲۲ ساعت زمان می‌برد.

این روش از نظر هزینه شامل بنزین و استهلاک خودرو است و معمولا برای خانواده‌هایی که می‌خواهند اقتصادی‌تر سفر کنند (پول چند بلیط هواپیما را ذخیره کنند) مناسب‌تر است. البته باید توجه کنید که طولانی بودن مسیر و کویری بودن جاده حوصله شما را سر می‌برد، بنابراین باید برنامه‌ریزی کاملی برای سفر جاده‌ای داشته باشید.

سفر با اتوبوس

اتوبوس ارزان‌ترین روش سفر به زابل است و از شهرهای بزرگ مانند تهران، مشهد و زاهدان سرویس مستقیم دارد. مسیر تهران تا زابل حدود ۲۰ تا ۲۴ ساعت طول می‌کشد. هزینه بلیط اتوبوس زابل بستگی به مبدا شما دارد (برای مثال در اسفند 1404 اتوبوس تهران به زابل حدود 800 هزار تومان است)، اما اقتصادی‌ترین گزینه سفر محسوب می‌شود. برای مشاهده انواع اتوبوس‌ها به مقصد زابل، می‌توانید صفحه بلیط اتوبوس زابل در مستربلیط را مشاهده کنید.

سفر با قطار

ازآنجاییکه زابل ایستگاه قطار ندارد، باید نزدیک‌ترین مسیر ریلی یعنی زاهدان را انتخاب کنید. شما می‌توانید با قطار به زاهدان (مشاهده بلیط قطار زاهدان) سفر کنید و سپس با اتوبوس یا تاکسی به زابل بروید (حدود ۲۰۰ کیلومتر فاصله).

مدت زمان سفر تهران تا زاهدان با قطار حدود ۲۰ تا ۲۲ ساعت است و هزینه بلیط آن تخت‌تاثیر مبدا و زمان حرکت شما قرار می‌گیرد.

سفر با هواپیما

سریع‌ترین راه رسیدن به زابل استفاده از پرواز است. فرودگاه زابل پروازهای محدودی دارد و معمولا پروازها از تهران یا مشهد انجام می‌شوند. مدت زمان پرواز کمتر از ۲ ساعت است و فرودگاه فاصله کمی تا مرکز شهر دارد.

هزینه بلیط هواپیما زابل هم مثل سایر روش‌ها تحت‌تاثیر عواملی مانند مبدا، نوع ایرلاین، زمان سفر و… قرار می‌گیرد. در حال حاضر (اسفند 1404) قیمت بلیط هواپیما تهران زابل و یا مشهد زابل، در بازه ۵ الی ۱۰ میلیون تومان قرار می‌گیرد. اگر می‌خواهید هزینه کمتری برای بلیط هواپیما زابل بپردازید، باید فصل‌های کم تقاضا و پروازهای اکونومی را انتخاب کنید. 

فاصله زابل از شهرهای پرتردد

اگر قصد سفر با ماشین شخصی یا اتوبوس را دارید، باید فاصله و زمان رانندگی را بررسی کنید. جدول زیر فاصله شهرهای مهم کشور تا زابل را نشان می‌دهد.

شهرهای نزدیک به زابل

موقعیت زابل در شمال استان سیستان و بلوچستان این امکان را به شما می‌دهد که با یک برنامه‌ریزی ساده، از شهرهای اطراف آن هم بازدید کنید. اگر به طبیعت و زندگی مرزی علاقه دارید، شهر هیرمند در شرق زابل (۲۷ کیلومتری زابل) یکی از نزدیک‌ترین گزینه‌ها است. این شهر در نزدیکی مرز افغانستان قرار دارد و بازدید از مناطق مرزی و زندگی مردم محلی آن، تجربه‌ای جدید را به شما می‌دهد.

در جنوب و جنوب غربی زابل (۷۰ کیلومتری زابل)، شهرهای هامون و زهک قرار دارند که به دلیل نزدیکی به تالاب هامون شهرت زیادی دارند. اگر به طبیعت بکر و چشم‌اندازهای دشت سیستان علاقه دارید، سفر یک‌روزه به این شهرها انتخاب خوبی است. 

همچنین شهر نصرت‌آباد در اطراف زابل (۲۹۷ کیلومتر)  گزینه‌ دیگری برای گشت‌وگذار است که بیشتر حال‌وهوای بومی و سنتی دارد. در واقع این منطقه برای آشنایی با فرهنگ محلی، بازارهای کوچک و سبک زندگی مردم سیستان گزینه بسیار مناسبی است. 

زمان (فصل) سفر به زابل

انتخاب زمان مناسب برای سفر به زابل به هدف شما بستگی دارد. اگر اولویت شما گشت‌وگذار و طبیعت‌گردی است، بهار، پاییز و زمستان بهترین زمان‌ها هستند، اما اگر به دنبال سفر ارزان و خلوت هستید، تابستان می‌تواند گزینه اقتصادی‌تری باشد.

سفر به زابل در بهار

در ماه‌های اسفند، فروردین و اردیبهشت، دمای هوا بین ۱۵ تا ۲۳ درجه سانتی‌گراد است و طبیعت منطقه سرسبزتر می‌شود. در واقع شکوفه‌دادن درختان و طراوت دشت سیستان این فصل را برای طبیعت‌گردی ایده‌آل می‌کند. البته توجه داشته باشید که در تعطیلات نوروز تعداد مسافران زیاد می‌شود و هزینه اقامت و بلیط افزایش پیدا می‌کند.

سفر به زابل در تابستان

تابستان زابل گرم‌ترین فصل سال است و دمای هوا در بسیاری از روزها به بیش از ۴۰ درجه سانتی‌گراد می‌رسد. این فصل برای بازدید از جاذبه‌های تاریخی و گردش در فضای باز مناسب نیست، اما مزیت‌هایی مانند خلوت بودن شهر و کاهش قیمت‌ها، می‌توانند گردشگران (کسانی که با گرمای هوا مشکل ندارند یا به آن عادت دارند) را برای سفر در این فصل ترغیب کند.

سفر به زابل در پاییز

پاییز یکی از بهترین زمان‌ها برای سفر به زابل است. از اوایل آبان تا اوایل آذر، دمای هوا بین ۱۵ تا ۲۳ درجه متغیر است و شرایط بسیار مطلوبی برای گردش و بازدید از شهر سوخته و تالاب هامون فراهم می‌شود. همچنین در این فصل ازدحام گردشگران کمتر از نوروز و زمستان است و هزینه‌ها هم منطقی تر است.

سفر به زابل در زمستان

زمستان زابل در مقایسه با سایر شهرهای جنوبی سردتر است، اما همچنان گزینه مناسبی برای سفر به شمار می‌آید. متوسط دما در سردترین ماه‌های زمستان حدود ۲ تا ۱۰ درجه سانتی‌گراد و هوا خشک و آفتابی است.

این فصل برای بازدید از جاذبه‌های تاریخی و طبیعت‌گردی بسیار مناسب است، اما نسبت به تابستان هزینه‌ها بیشتری را روی دستتان می‌گذارد.

حمل‌ونقل در زابل

زابل مترو و قطار شهری ندارد، بنابراین برای جابه‌جایی در سطح شهر و بازدید از مکان‌های مختلف، باید از تاکسی و اتوبوس استفاده کنید.

تاکسی‌های اینترنتی و شهری

راحت‌ترین روش جابه‌جایی در زابل، استفاده از تاکسی است. معمولا تاکسی‌های خطی و گردشی در خیابان‌های اصلی شهر فعالیت دارند و شما می‌توانید از ایستگاه‌های مهم تاکسی از جمله میدان یعقوب لیث صفاری، میدان امام علی و ترمینال مسافربری زابل استفاده کنید. همچنین اگر می‌خواهید راحت‌تر و سریع‌تر جابه‌جا شوید، تاکسی اینترنتی اسنپ بهترین گزینه ممکن است.

اتوبوس‌های درون‌شهری

سیستم اتوبوس‌رانی زابل خیابان‌ها و محله‌های اصلی مانند مسیرهای بازار، خیابان بعثت، بلوار بختیاری، بلوار شهید لکزایی، بیمارستان امیرالمومنین(ع) و برعکس، میدان بسیج ، بلوار باهنر و برعکس، هیرمند شمالی، امام خمینی شمالی، میدان جهاد و برعکس، حسن آباد و برعکس را پوشش می‌دهد. همچنین پایانه مرکزی اتوبوس‌های بین‌شهری در ترمینال زابل قرار دارد که ارتباط شهر با زاهدان و سایر شهرهای استان را برقرار می‌کند.

حمل‌ونقل بین‌ شهری اطراف زابل

برای رفتن به شهرهای اطراف مانند زاهدان، هیرمند و هامون می‌توانید از اتوبوس‌های بین‌شهری، سواری‌های خطی و تاکسی‌های برون‌شهری استفاده کنید که در ترمینال زابل و میدان‌های اصلی شهر فعالیت دارند.

برنامه پیشنهادی سفر به زابل

برای اینکه زمانتان به‌صورت بهینه مدیریت شود و در کنار بازدید از جاذبه‌های مهم شهر زابل به خرید و گشت‌وگذار در شهر بپردازید، یک برنامه ۳ روزه پیشنهادی طراحی کرده‌ایم. این برنامه به‌گونه‌ای چیده شده است که مکان‌های نزدیک به هم در یک روز قرار بگیرند.

سوالات متداول

بهترین زمان سفر به زابل چه زمانی است؟

بهترین زمان سفر به زابل از اوایل اسفند تا اوایل اردیبهشت و از اوایل آبان تا اوایل آذر است.

برای سفر به زابل چند روز کافی است؟

برای بازدید از مهم‌ترین جاذبه‌ها، ۲ تا ۳ روز زمان کافی است، اما اگر قصد بازدید از اطراف شهر را دارید، ۴ روز پیشنهاد می‌شود.

آیا زابل برای سفر تابستانی مناسب است؟

تابستان‌های زابل بسیار گرم است و دما به حدود ۴۰ درجه می‌رسد، بنابراین برای گردشگری توصیه نمی‌شود.

مهم‌ترین جاذبه‌های گردشگری زابل کدام‌اند؟

شهر سوخته، کوه خواجه، قلعه سه‌کوهه، جنگل شیله و تالاب هامون مهم‌ترین دیدنی‌های این شهر هستند.

سوغاتی‌های معروف زابل چیست؟

سوزن‌دوزی بلوچ، حصیربافی، قالیچه، خرما، کشک محلی، ادویه آچار و نان‌های سنتی از سوغاتی‌های محبوب زابل به شمار می‌آیند.

آیا زابل فرودگاه دارد؟

بله، زابل دارای فرودگاه است و پروازهای محدودی به شهرهای بزرگ دارد.