کامل ترین اطلاعات گردشگری ایران

قلعه فورگ

فورگ یکی از روستاهای شهرستان درمیان در استان خراسان جنوبی است و شهرت خود را از قلعه ای، که با همین نام در روستا وجود دارد، گرفته است. این روستا دور تا دور قلعه فورگ، در دامنه کوهی که قلعه را بر روی آن ساخته اند، ایجاد شده است و از ویژگی های ساختاری آن می توان به کوچه‌های تنگ، ساباط‌های بی شمار، معماری کوهستانی و پلکانی با مصالح سنگ و خشت و آجر، ایوان، ورودی‌های تعریف شده اشاره کرد. در هر مطلب از مجله مستر بلیط به سراغ یکی از آثار تاریخی ایران می رویم و توضیحاتی را در مورد آن برای شما ارائه می دهیم، در این بخش اثری که انتخاب کرده ایم قلعه فورگ است.

درباره قلعه فورگ

درباره قلعه فورگ

قلعه فورگ در روستایی با همین نام و در فاصله 11 کیلومتری از اسدیه مرکز شهرستان درمیان قرار دارد. این قلعه یکی از قلعه های به جای مانده از دوران افشاریه است که تا دوران قاجار نیز مورد استفاده بود و همین موضوع اهمیت آن را دو چندان می کند. این قلعه را یکی از قلعه های نظامی – حکومتی می دانند و در آن زمان در این قلعه حاکم وقت به همراه خانواده اش در آن زندگی و حکومت می کرد. البته تاریخ استقرار در این قلعه قدیمی تر از آنچه است که در شواهد تاریخی ذکر شده است و سفالینه هایی در این مکان یافته اند که مربوط به دوران سلجوقی و تیموری است.

تاریخچه قلعه فورگ

این قلعه به دستور نادرشاه افشار توسط حاکم وقت منطقه یعنی میرزا بقا خان در سال 1125 هجری شمسی پایه گذاری شد، ولی اتمام ساخت آن توسط پسر وی یعنی میرزا رفیع خان انجام گرفت. قلعه مذکور به دلیل طغیان حاکم وقت در دوران قاجار فتح و پس از این تاریخ ویران می شود.  بر اساس کتیبه ای که بر سطح ساروجی یکی از آب انبار های آن حک شده است، آمده است: « عمل ابوسعید جز یکی سنه 1217» این کتیبه نشان دهنده اجرای تعمیرات یا تغییراتی در بنای قلعه است که در اوایل دوره قاجار صورت گرفته است. لازم به ذکر است که در دوره ای نیز این قلعه در دست اسماعیلیان قرار داشت و یکی از قلاع مهم آنها  پ از قلعه الموت محسوب می شد.

در سفرنامه هایی که در قرون اخیر نوشته شده اند اشاره هایی به روستای فورگ شده است که از آن جمله می توان دکتر فوربز در سال 1814، ونیز فریر، خانیک وبلو در سال 1312 ه.ق  و مولف کتاب عین الوقایع را نام برد. در این سفرنامه ها، در مورد قلعه مذکور نیز توصیف هایی را می توان دید.

کنل مک گرگر در سفرنامه خود از قول دکتر فوربز این چنین می نویسد: «فورگ بر بالای تپه ای به ارتفاع 2000 تا 2500 پا بنا شده که از ارتفاعات شمال و غرب می تواند مورد تهدید آتشبار توپخانه قرار بگیرد. در جنوب آن و در دو طرف دیگر قلعه کوهی واقع شده که از قله آن تا دیوارهای قلعه 1200 یارد فاصله است».

در سال 1312 ه.ق مولف کتاب عین الوقایع از ناحیه درمیان و قلعه فورگ دیدن کرده و آن را چنین توصیف کرده است: «قلعه فورگ در روی کوهی است که از آجر پخته دیوار و برج آن را به طور محکم سنگ چین نموده اند و دو شیر حاژی در اطراف خود داشته با دو خاکریز که قطر هر یک پنج ذرع است».

معماری قلعه فورگ

معماری قلعه فورگ

قلعه فورگ در سمت شمالی روستا و متصل به آن به همراه بافت تاریخی روستا، مجموعه ای همگون و جالب توجه بدون تغییرات عمده در بافت سنتی روستا را به وجود آورده اند. این قلعه که بر فراز مرتفع ترین بخش روستا قرار دارد، به کل روستای فورگ و مناطق اطراف آن از قبیل راه های ارتباطی و مزارع روستا اشراف دارد. به خاطر قرار گیری قلعه بر روی زمینی نامهموار و با پستی و بلندی های زیاد طراح قلعه به جای استفاده از طرحی از پیش تعیین شده و تغییر در ساختار کوه، نقشه قلعه را به تبعیت از وضع طبیعی موجود کشیده است، به همین خاطر پلان نقشه فاقد نظم خاصی است که معمولا در قلعه های بیابانی می توان دید. وسعت قلعه حدود 9200 متر مربع و از سمت شرق به غرب کشیده شده است. ورودی اصلی قلعه در حصار شرقی آن قرار گرفته که البته پایین ترین نقطه قلعه به شمار می رود. به طور کلی در معماری قلعه سه بخش عمده وجود دارد که شامل این موارد می شود:

بخش اول

در بخش شرقی، دالان ورودی قلعه، برج های نگهبانی، آب انبار و فضاهای دیگری قابل مشاهده است که به دلیل درصد تخریب بالا در آنها امکان تشخیص اینکه چه کاربری داشتند مشخص نیست. وجود بقایای معماری و آوار فرو ریخته دیوارها نشان دهنده تراکم زیاد واحدهای معماری در این بخش است.

بخش دوم

قسمت دوم که در مرکز قلعه قرار دارد و در ارتفاع بالاتری نسبت به بخش اول قرار گرفته است. به دلیل وجود آثاری از حصار و یک برج در حد فاصل این قسمت با بخش اول، این احتمال وجود دارد که این قسمت به وسیله حصاری از قسمت اول جدا می شده تا به این وسیله دیوار دفاعی بخش اصلی قلعه یعنی کهن دژ تکمیل تر شود. در این قسمت نیز ریزش واحدهای معماری و نیز تخریب زیاد آن باعث شده نتوان به طور دقیق در خصوص کاربری آنها حرفی زد. در قسمت متصل به حصار شمالی قلعه از این بخش آثار بیشتری از بقایای معماری به صورت اتاق های متصل به هم به چشم می خورد. در گوشه شمال شرق این قسمت برجی وجود دارد  که بیشتر آن از خشت بنا شده و از لحاظ تزئینات جالب توجه است، نوع تزئینات برج شامل تزئینات چلیپایی یا طرح های لوزی می شود. این برج در میان مردم روستا به عنوان برج کبوترخانه شناخته می شود.

بخش سوم

بخش سوم

سومین بخش قلعه که مهمترین بخش آن است در قسمت غربی و در بلندترین ارتفاع قرار دارد. این قسمت به وسیله دو برج و حصاری محکم و بلند از بخش دوم جدا شده و وجود برج ها و حصارها نشان از اهیمت زیاد این بخش دارد. وضعیت طبیعی این قسمت یعنی قرار گرفتن در مرتفع ترین بخش، نشان دهنده اهمیت زیاد آن است. این قسمت که کهن دژ قلعه به شمار می آید، دارای فضاهای دست نخورده بیشتری نسبت به دو قسمت قبلی است. وجود فضاهایی مانند هشتی ها، راهروهای ارتباطی، اصطبل، محل ذخیره آذوقه، برج های نگهبانی، نقب زیرزمینی و فضاهایی با کاربری های دیگر از مهمترین ویژگی هائی این بخش است. این بخش را در دو طبقه ساخته اند که طبقه بالای آن، به جزء قسمت های کمی از آن، تخریب شده است. از فضاهای جالب این بخش می توان به نقبی اشاره کرد که به خارج از قلعه حرکت کرده و به منظور برداشت آب بوده است، این نقب که مقداری از آن خاکبرداری شده است، در بعضی از قسمت ها، دیوار ها و سقف آن سنگ چین شده و بعضی قسمت ها نیز صخره ها  تراشیده شده باقی مانده است. در فواصل مختلف روزنه هایی از سقف باز شده تا هم نور کافی برای دیدن داخل نقب تامین شود و از طرف دیگر امکان تهویه هوای داخل نقب فراهم شود، این روزنه ها به شکل دایره هائی به قطر 40 تا 50 سانتی متر هستند.

بسیاری از افراد دوست دارند به وسیله اتوبوس سفرهای خود را انجام دهند، اگر می خواهید سفری به درمیان از طریق اتوبوس داشته باشید می توانید بلیط اتوبوس خود را از مستر بلیط آن هم به صورت آنلاین تهیه کنید.

راه های دسترسی به قلعه فورگ

اگر مشتاق به دیدن قلعه شدید باید بدانید که این قلعه در استان خراسان جنوبی و شهرستان در میان قرار دارد، پس باید سفری را به این منطقه انجام دهید و بعد از آن به روستای فوگ که در 11 کیلومتری اسدیه، مرکز شهرستان درمیان، بروید. این امر از طریق خودرو شخصی و یا وسایل نقلیه عمومی به راحتی میسر می شود.

بازدید از قلعه فورگ

بازدید از قلعه فورگ

از ویژگی های مثبت بازدید از این قلعه، رایگان بودن آن است، پس در هر زمانی که تمایل دارید می توانید از آن دیدن کنید. از دیگر محسنات بازدید از قلعه قرار گیری آن در منطقه ای روستائی است که باعث می شود شما بتوانید از زیبایی روستا و آب و هوای مناسب آن نیز بهره ببرید.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.